WENECJA, SAN MARCO: Jak ocalono Pala d’Oro…
WENECJA, SAN MARCO: Jak ocalono Pala d’Oro…
Bazylika świętego Marka kryje cenną Pala d’Oro, majestatyczne bizantyjskie dzieło sztuki złotniczej zapoczątkowane w X wieku. Jego wykonanie wymagało niezwykle kunsztownej techniki dekorowania emalią, nazywanej cloisonné.
Cloisonné
W tej technice cienkie druciki, filigran, paski lub niewielkie metalowe przegródki, najczęściej miedziane, przylutowuje się albo przykleja do płyty stanowiącej podłoże dzieła. Tworzą one komórki zwane po francusku cloisons. Następnie przestrzenie wyznaczone metalem wypełnia się emalią, uzyskując rodzaj mozaiki, której poszczególne pola są dokładnie obramowane metalowymi listewkami. Źródło: Wikipedia — cloisonné.
Z biegiem czasu Pala d’Oro była coraz bogaciej zdobiona, aż do ukończenia w XIV wieku.
Umieszczona na ołtarzu głównym bazyliki gotycka konstrukcja ze srebra i złota mierzy 334 × 212 cm. Przedstawia liczne wizerunki sakralne: pośrodku Chrystusa otoczonego ewangelistami, po bokach proroków, apostołów i archaniołów, a w obramowaniu sceny z życia świętego Marka. Zachwyt wzbudza jednak przede wszystkim ogromna liczba pereł, emalii i kamieni szlachetnych:
- 526 pereł
- 330 granatów
- 320 szafirów
- 300 szmaragdów
- 183 ametysty
- 75 rubinów
- 175 agatów
- 34 topazy
- 16 karneoli
- 13 jaspisów
Łącznie aż 1927 klejnotów!
Właśnie ze względu na tak ogromne bogactwo może dziwić, że dzieło przetrwało do dziś i nie zostało zrabowane. Tradycja opowiada jednak o szczególnej chwili, kiedy Pala d’Oro znalazła się w poważnym niebezpieczeństwie.
Podczas najazdu Napoleon stanął przed dziełem, ale miał zostać wprowadzony w błąd przez typowo wenecką grę słów, która pozwoliła je ocalić.
„Xe tutto vero!” — powiedzieli wenecjanie cesarzowi, nie zastanawiając się zbytnio nad tym, że włoskie słowo vero, oznaczające „prawdziwy”, w dialekcie weneckim może również znaczyć „szkło”.
Na szczęście Napoleon zrozumiał, że całość wykonano ze szkła, a więc nie przedstawia wartości. Pozostawił ją na miejscu, wywożąc do Francji inne kosztowności.
Dzięki temu dialektalnemu qui pro quo Pala d’Oro miała zostać ocalona. Do dziś możemy więc podziwiać ją w jej pięknym, pierwotnym „domu”.
Dziękujemy poniższym źródłom za zebrane informacje i zachęcamy do dalszego odkrywania tej historii:
Wikipedia — Pala d’Oro
Wikipedia — cloisonné
Evenice — Pala d’Oro w bazylice świętego Marka
Hotel Arcadia — ciekawostki o bazylice świętego Marka
Źródła fotografii
Detal Pala d’Oro:
Fot. Prof. Mortel, CC BY 2.0, za pośrednictwem Wikimedia Commons.
Pala d’Oro:
Fot. Keete 37, CC BY 4.0, za pośrednictwem Wikimedia Commons.
Bazylika świętego Marka:
Zdjęcie 178344546 © Andrés Membrive / Dreamstime.com
Zdjęcie Wenecji:
Zdjęcie 60427863 © Rudi1976 / Dreamstime.com